در پی حضور و نمایش موفقیت آمیز جدیدترین فیلم «عباس کیارستمی» با عنوان «رونوشت برابر اصل» در جشنواره فیلم کن، هیات مدیره «انجمن فیلم کوتاه ایران» به این بهانه مراتب تبریک خود را به ایشان طی نامه ای اعلام کرد.
آقای کیارستمی عزیز
از اینکه هم چون گذشته، سینمایتان پویا، زنده، مستقل وتجربی است، از اینکه هم چون سینماگران جوان از ورود به عرصه های نا مکشوف سینما- در عین پختگی- هراس ندارید و از اینکه هنوز برای کشف زبانی جدید برای سینما تلاش می کنید، خوشحالیم. «انجمن فیلم کوتاه ایران» صمیمانه و با افتخار موفقیت های فیلم جدیدتان «رونوشت برابر اصل» را به شما تبریک می گوید. بدون تردید شما مایه ی افتخار سینمائید.
                          
با احترام
انجمن فیلم کوتاه ایران  

نوشته شده توسط هادي آفريده در پنجشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۸۹ |
ديدگاه برخي فيلمسازان كوتاه درباره تشكيل شوراي نظارت بر آثار كوتاه مستند و داستانی
شان مر كز گسترش، مميزی نيست

صدور دستور العمل نظارت بر پروسه ارسال آثار مستند و داستاني كوتاه به جشنواره‌هاي خارجي علاوه برآنكه از نوعي عدم همفكري و هماهنگي بين صنوف سينمايي كشور خبر مي‌دهد، سازندگان فيلم‌هاي مستند را با نوعي ابهام در آينده توليد فيلم‌‌هاي مستقل مواجهه مي‌كند. خبر گزاری ایلنا :  در جديدترين بخشنامه معاونت سينمايي، مركز گسترش سينماي مستند و تجربي مسئول شده تا بر نحوه ارسال فيلم‌هاي كوتاه، مستند و داستاني به جشنواره‌هاي خارجي نظارت كند اين بخشنامه با واكنش‌هاي منفي ازسوي عده‌اي از سازندگان فيلم‌هاي مستند و داستاني كوتاه مواجه شده است. هادي آ‏فريده(مستندساز) در گفت‌وگو با ايلنا با اشاره به اينكه سينماي مستند بلند و كوتاه يكي از شريف‌ترين سينماهاي كشور است، گفت: سينماي مستند و كوتاه داستاني هميشه يكي از فقيرترين و شريف‌ترين نوع سينماي كشور است كه به مسائل انساني فارغ از نگاه‌هاي جناحي و سياسي پرداخته است و بخش عمده‌اي از افتخارات سينماي ايران مرهون همين سينماست. آفريده با اشاره به مشكلات اين بخش افزود: در شرايطي كه سينماي مستند كوتاه و داستاني پخش‌كننده مشخص ندارد و خود فيلمسازان علاوه بر توليد؛ كار پخش را انجام مي‌دهند، تصميم جديد معاونت سينماي مشكلي به مشكلات سينماگران اضافه مي‌كند. آفريده ادامه داد: اين تصميم بسيارعجولانه و ناشي از عدم همفكري، همكاري و هماهنگي بين صنوف سينماي مستند، كوتاه و بخش دولتي است. اين فيلمساز، تصويب چنين بخشنامه‌اي را باعث تضعيف مركز گسترش سينماي مستند و تجربي دانسته و تاكيد كرد: ‌مركز گسترش به تنهايي از پس ديدن حجم انبوه فيلم‌هاي توليد شده در اين بخش برنمي‌آيد زيرا در ايران سالانه نزديك به سه هزار فيلم در حوزه كوتاه و مستند تهيه مي‌شود. ازسوي ديگر وجهه مركز گسترش سينماي مستند و تجربي تا امروز مثبت بوده و فيلمسازان به ديد يك خانه به آن نگاه مي‌كردند اما اجراي چنين تصميمي؛ حد مركز گسترش تا سطح يك مميز كاهش مي‌دهد. ناصر صفاريان(كارگردان فيلم كوتاه و مستند) نيز با اشاره به تاريخچه اتخاذ چنين تصميماتي گفت: در دهه 60 سينمايي كه در ايران رواج‌دارد؛ مرسوم به سينماي هدايتي بود. يعني دولت سرمايه فيلم را تهيه مي‌كرد و سپس توقع داشت فيلمسازان مطابق خواست دولت عمل كنند و درعمل يك سيستم حمايتي و نظارتي همراه باهم وجود داشت هرچند اين روش؛ درست نيست اما در حوزه سينماي بلند به راحتي اعمال مي‌شد. اما امروز درحالي‌كه در حوزه فيلم‌هاي كوتاه و مستند؛ حمايتي وجود ندارد، چگونه دولت به خود اجازه مي‌دهد براي اين سينما تعيين تكليف كند. ازسويي در چند سال اخير كداميك از فيلم‌ها به ضرر ايران و سينماي ايران بوده كه امروز ضرورت صدور چنين بخشنامه‌اي حس شود. به اعتقاد من؛ زماني چنين بخشنامه‌هايي صادر مي‌شود كه ما با حجم انبوهي از فيلم‌هايي مواجه باشيم كه به دنبال متشنج كردن فضا هستند. اما ديدگاه بهمن كيارستمي درباره دستورالعمل جديد معاونت سينمايي قابل تامل است. كيارستمي؛ اين دستورالعمل را از دو منظر صنفي و شخصي قابل بررسي دانسته و مي‌گويد: امروز مستندسازان داراي صنف مشخصي هستند و در مواردي كه تصميماتي كه گرفته مي‌شود اگر مخالف منافع مستندسازان باشد، آنها مي‌توانند باهم متحد شده و تصميم خود را اعلام كنند. به اعتقاد كيارستمي، در حوزه عملكرد شخصي فيلمسازان؛ زماني كه هيچ حمايتي از فيلمسازان صورت نمي‌گيرد و يك كارگردان از مرحله ساخت و توليد تا مرحله نمايش خود راسا امور فيلمش را در دست دارد، حتي خودش دنبال ارسال فيلمش به جشنواره‌هاي خارجي است تا اثرش را در آنها و با هزينه خود شركت ‌دهد؛ نبايد صدور چنين بخش‌نامه‌هايي بود زيرا اين كارگردانان خود براي سرنوشت فيلم‌هايشان تصميم مي‌گيرند.
 
مرتبط :
همايون امامي: اين طرح اخير جامعه‌ي مستندسازان را از حق طبيعي‌شان محروم مي‌كند
 
 
مهوش شیخ الاسلامی: آقایان بگویند برای فیلم‌های مستند و کوتاه چه کرده‌اند
 
سامان سالور: برداشت از يك اثر هنري را مي‌توان به چند سليقه خاص محدود كرد؟
 
 
علي‌محمد قاسمي: صداقت فيلم‌سازان كوتاه و مستند را در هيچ‌ كجا سراغ نداريم
 
نامه هوشمند ورعی به جواد شمقدری
 
 
نوشته شده توسط هادي آفريده در سه شنبه ۱۱ خرداد ۱۳۸۹ |

سوره سینما :  هادي آفريده گفت : نبود تهيه كننده بخش خصوصي و حمايت هاي دولتي يكي از اساسي ترين مشكلات سينماي مستند است،به اين معني كه شايد در ظاهرمراکزی مثل مركزگسترش سينماي مستند وتجربي وانجمن سینمای جوانان یران از آثارمستند حمايت كنند اما اين حمايت ها معطوف به مستندهاي سفارشي اين مراكز است اين مستند ساز در گفتگو با خبرنگار سوره سينما گفت: كمتر شاهد آن هستيم كه مستند سازان مستقل با موضوعات انتخابي فيلمساز مورد حمايت بخش دولتي قرار بگيرند . البته سفارشي ساختن بدنيست و در همه جاي دنيا در حوزه سينماي مستند سفارش براي ساخت وجوددارد .اما دربرخي از فيلم هاي سفارشي تهيه كننده تنها موضوع را سفارش مي دهد و به چهار چوب ها كاري ندارند و كارگردان مي تواند با خلاقيت و نگاه خود فيلمش را خلق كند و آثار بديع و خلاقانه اي نيز در همين پروژه هاي سفارشي توليد شده است .
آفريده افزود: اما برخي از تهيه كنندگان دولتي حتي چهار چوب ها را خودشان تعريف مي كنند و هيچ آزادي عملي وجود ندارد براي باز بودن دست كارگردان در كار هاي سفارشي هيچ قانوني وجود ندارد .
وي با اشاره به اين كه تجهيزات ديجيتالي ساخت مستند را آسان كرده است،گفت: شايد مستند سازي آسان شده باشد،اما بحث درآمد زايي نيز وجود دارد بيشتر مستند سازان ما به صورت حرفه اي كار مي كنند و اگر مستند امكان پخش و نمايش پيدا نكند امكان درآمد زايي نيست .
آفريده با بيان اين كه تعامل خاصي بين مستند سازان و تلويزيون وجود ندارد ،گفت: تلويزيون در حوزه مستند با آدم هاي خودش كارمي كند وتلقي و برآوردشان از مستند همان برنامه هاي گزارشي است و براي مستندي هنری و شخصیت ژرداز همان براورد ها رادارند كه از گزارش هاي خبري.
اين مستند ساز با ابرازخرسندي ازآغاز فعاليت آزمايشي شبكه مستند تصريح كرد: با آغاز به كار اين شبكه و نياز به خوراك فرهنگي شايد مناسبات تلويزيون و مستند سازان تغيير كند .
وي از اكران گسترده فيلم هاي مستند استقبال كرد و گفت : فروش خوب فيلم هاي مستند با وجود اكران محدود نشان از توجه مخاطب به اين نوع فيلمها دارد اما مشكل پخش مشكلي قديمي است كه من از زماني كه وارد اين حرفه شدم از آن شاكي بودم و كساني كه سال ها قبل تر از من هم كار را شروع كرده بودند دچار همين دغدغه هستند .

نوشته شده توسط هادي آفريده در دوشنبه ۱۰ خرداد ۱۳۸۹ |

در پي تشكيل شوراي ويژه براي فيلم‌هاي كوتاه و مستند ارسالي به دنيا

هادي آفريده: محدود كردن فيلم‌ها در يك كشور غيرممكن است

امروزه بيشترين جوايز موزه سينما به سينماي كوتاه و مستند مربوط مي‌شود كه به نوعي شريف‌ترين سينماست، اما با اين همه مسوولان سعي دارند كه به نوعي راه‌هاي ارتباطي اين سينما را ببندند.

اين كارگردان فيلم كوتاه در پي دستور ويژه براي تشكيل شوراي براي بررسي فيلم‌هاي كوتاه و مستند ارسالي به جشنواره‌هاي جهاني به خبرنگار سينمايي خبرگزاری دانشجویان ایران ( ایسنا ) گفت: زماني كه همه درهاي ديده‌شدن فيلم‌ها به روي فيلمسازان كوتاه و مستند بسته مي‌شود، طبيعتا فيلمساز ترجيح مي‌دهد كه فيلمش در جايي از دنيا ديده شود. من نمي‌دانم مشكل روند قبلي چه بوده است كه امروزه براي حضور‌هاي جهاني اين فيلم‌ها نياز به چنين نظارتي حس شده است. اين مستندساز يادآور شد: تشكيل اين شورا خاطره سال‌هاي 77 و 78 را در ذهن من زنده مي‌كند، در آن دوران كه فيلم‌هاي كوتاه و مستند حضورهايي موفقي در جشنواره‌هاي جهاني داشتند، در انجمن سينماي جوان فردي به عنوان مسوول فيلم‌هاي ايراني را گزينش كرده و به جشنواره‌ها مي‌فرستاد و بدين ترتيب ارسال فيلم‌ها با نظر و تاييد دولت همراه مي‌شد. اما در سال‌هاي 82 به بعد بخشنامه‌اي بر ديوار انجمن سينماي نصب شد كه براساس آن فيلمساز‌ها مجاز مي‌شدند كه فيلم‌هاي خود را به شخصه به جشنواره‌ها بفرستند. آفريده به پيشرفت‌هاي ديجيتال در دنياي امروز اشاره كرد و افزود:اكنون پيشرفت‌ تكنولوژي به گونه‌اي است كه امكانات متعددي را در اختيار فيلمسازان قرار مي‌دهد و با بهره‌گيري و با وجود اين پديده‌ها ديگر محدود‌كردن فيلم‌ها در يك كشور به نوعي غير ممكن تلقي مي‌شود. وي ادامه داد:اكنون بخش مهمي از فيلم‌هاي كوتاه و مستند در انجمن سينماي جوانان و يا مركز گسترش سينماي مستند و تجربي ساخته مي‌شوند، حال چه لزومي دارد كه فيلم‌هايي كه در اين دو نهاد دولتي و در تمام مراحل با تاييد و بررسي مسوولان دولتي ساخته شده‌اند، پيش از رفتن به جشنواره‌ها بار ديگر مورد بررسي قرار بگيرند؟ كارگردان «نقل گردآفريد» همچنين مطرح كرد:اكنون شرايط دنيا به گونه‌اي است كه كپي فيلم‌ها به راحتي وارد بازار قاچاق مي‌شود و بسيار ساده اين فيلم‌ها بر روي اينترنت قرار مي‌گيرند و در تمام دنيا ديده مي‌شوند، حال چگونه مي‌توان با يك آيين‌نامه و يا بند قانوني جلوي اين روند را گرفت. وي با اشاره به تصميم تشكيل شوراي ويژه براي فيلم‌هاي كوتاه و مستند گفت:اكنون يكي از مشكلات عمده‌ي اين تصميم و بسياري آيين‌نامه‌هاي ديگري كه در زمينه فيلم‌هاي انيميشن، كوتاه و مستند تدوين مي‌شوند، آن است كه در آنها هيچ مشورتي با خانواده انيميشن، مستند و يا فيلم كوتاه نمي‌شود. هادي آفريده خاطرنشان كرد:فيلمسازان كوتاه و مستند در زمان ساخت فيلم‌هاي خود با مشكلات بسيار متعددي مواجه هستند و در مقطع ساخت فيلم هيچ يك از مسوولان دولتي آنها را مورد حمايت قرار نمي‌دهد و نمي‌گويند كه ما براي ساخت فيلم‌هاي مستقل شما بودجه‌اي در نظر گرفته‌ايم. حال با تمام مررات‌ها كه فيلم ساخته شد،اين‌كه بخواهيم بر حضور آنها در جشنواره‌هاي خارجي نظارت كنيم كار درستي نيست. به هرحال اگر قرار است كه كنترل يا حمايتي وجود داشته باشد بايد هميشگي باشد. اين فيلمساز كوتاه در ادامه‌ي صحبت‌هاي خود به مركز گسترش سينماي مستند و تجربي اشاره كرد و گفت: اكنون نزديك به 18 ماه است كه همه توليدات مركز حالت سفارشي دارند و نهاد دولتي متولي سينماي مستند به هيچ كارگردان و طرح مستقلي توجه نشان نداده است. حال در چنين شرايطي قرار است براي حضور فيلم‌ها در جشنواره‌هاي جهاني نظارت وجود داشته باشد. هادي آفريده در بخش ديگري از اين گفت‌وگو معتقد است: فكر مي‌كنم كه تمام اين صحبت‌ها تنها در حد يك بخشنامه باقي‌بماند، چرا كه در اجرا خيلي نمي‌توان اين‌گونه برخورد كرد. به هرحال اگر دوستان متولي سينما دوست دارند كه فيلمي از كشور خارج نشود آن بحث ديگري است، اما اگر اين افراد به فكر شكوفايي سينماي كوتاه و مستند هستند لازم است كه جشنواره‌هاي مستقل متعددي را فراهم آورند تا پس از برگزاري آنها عطش ديده شدن فيلم‌ها در جشنواره‌هاي خارجي در سازندگان آنها فروكش كند. وي همچنين گفت:اگر موسسه رسانه‌هاي تصويري براي تمامي فيلم‌ها امكان ديده‌شدن فراهم كنند، تلويزيون فيلم‌هاي مختلف را خريده و به پخش آنها بپردازد، اگر سينما سهمي را هم براي اكران فيلم‌هاي كوتاه و مستند در نظر بگيرد و جشنواره‌هاي مستقل مختلفي در اين زمينه‌ها برگزار شود، فيلم‌ها در داخل كشور ديده خواهند شد و ديگر فيلمساز خيلي علاقه‌اي به حضور در جشنواره‌هاي خارجي نخواهد داشت. اما زماني كه همه درها بسته است طبيعتا فيلمساز ترجيح مي‌دهد كه فيلم‌اش در جايي از دنيا ديده شود. من نمي‌دانم مشكل روند قبلي چه بوده كه امروزه براي حضور‌هاي جهاني اين فيلم‌ها نياز به چنين نظارتي حس شده است.

مرتبط :

آل‌احمد: مصوبه‌ها زماني مشروعيت دارند كه براساس اصول قانوني باشند

http://isna.ir/ISNA/NewsView.aspx?ID=News-1547620&Lang=P

محمد اطبايي: تاكنون سياستهاي نظارتي سينما ابلاغ شده نه سياستهاي حمايتي

http://isna.ir/ISNA/NewsView.aspx?ID=News-1548162&Lang=P

نقي نعمتي: چند كارشناس بين‌الملل سينما داريم كه شورا تشكيل بدهيم؟!

http://isna.ir/ISNA/NewsView.aspx?ID=News-1547722&Lang=P

فرهاد ورهرام: پرداختن به اين امر از شان مركز گسترش مي‌كاهد

http://isna.ir/ISNA/NewsView.aspx?ID=News-1547706&Lang=P

ناصر صفاريان: در زمانه برچيده شدن ديوارهاي اطلاع‌رساني چنين دستور العمل‌هاي كاربردي نيست

http://isna.ir/ISNA/NewsView.aspx?ID=News-1547648&Lang=P

مهناز افضلي: محدوديت براي كار هنري هيچ‌گاه جوابگو نخواهد بود

http://isna.ir/ISNA/NewsView.aspx?ID=News-1547650&Lang=P

معاون سينمايي در پي تشكيل شوراي ويژه براي فيلم‌هاي كوتاه خبر داد:
تصويب آيين‌نامه‌اي جدا براي فيلم‌هاي كه مستقلا به جشنواره‌هاي جهاني ارسال مي‌شوند

http://isna.ir/ISNA/NewsView.aspx?ID=News-1547552&Lang=P

نوشته شده توسط هادي آفريده در شنبه ۸ خرداد ۱۳۸۹ |

فيلم مستند «نقل گردآفريد» به كارگرداني هادي آفريده ، فردا سه‌شنبه ـ چهارم خرداد‌ماه ـ در قالب دومين همايش انسان‌شناسي تصويري در دانشكده‌ علوم اجتماعي دانشگاه تهران به نمايش در مي‌آيد. هادي آفريده، كارگردان اين مستند در گفت‌وگويي با خبرنگار سينمايي خبرگزاري دانشجويان ايران ( ایسنا )، با اعلام خبر فوق گفت: دومين همايش « انسان‌شناسي تصويري» از فردا در دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران برگزار مي‌شود و به طبع آن مجموعه‌اي از مقالات منتشر شده و طي مدت اين همايش علاوه بر سخنراني اساتيد، فيلم‌هاي مختلف حوزه‌ي انسان‌شناسي تصويري هم به نمايش در مي‌آيند و قرار است در اين همايش، فيلم «نقل گردآفريد» هم نمايش داده شود. اين مستند كه درباره‌ي «نقل گرد‌آفريد» نقال زن ايراني است، ساعت 17 و 30 دقيقه فردا سه‌شنبه چهارم خرداد‌ماه در تالار ابن‌خلدون دانشكده علوم اجتماعي به نمايش در مي‌آيد. گفتني است: مستند «نقل گرد آفريد» پيش از اين هم در دانشكده زبان و ادبيات تهران و فردوسي مشهد نمايش داشت و علاوه بر اين حضور در جشنواره‌هاي متعدد داخلي و خارجي جوايزي را دريافت كرده است.

نوشته شده توسط هادي آفريده در دوشنبه ۳ خرداد ۱۳۸۹ |

نخستین واکنش جمعی فیلمسازان مستقل به اعتصاب غذای جعفر پناهی - تعدادي از فيلمسازان مستقل در نامه‌اي؛ از مسئولان خواسته‌اند به وضعيت جعفر پناهي رسيدگي شود. ایلنا: 85 فيلمساز با امضائ نامه‌اي؛ خواستار رسيدگي به وضعيت جعفر پناهي شدند. به گزارش ایلنا ، اين 85 فيلمساز كه بيشتر آنها فيلمسازان جوان سينماي ايران هستند؛ با امضائ نامه‌اي از مسولان تقاضا كردند تا به وضعيت جعفر پناهي رسيدگي شود.  متن كامل نامه و اسامي امضاءكنندگان آن به شرح زيراست: ما امضاءکنندگان این نامه؛ جمعی از فیلمسازان مستقلِ سینمای داستانی، مستند و فیلم کوتاه سینمای ایران هستیم که باتوجه به شرایط بوجود آمده برای فیلمساز سینمای ایران "جعفر پناهی"، تنها به دلایل انسانی و صنفی؛ خواستارآزادی و رسیدگی هرچه سریعتر به وضعیت و خواسته‌های او در زندان هستیم. اين نامه به امضاي فيلمسازان زير رسيده است: فرهنگ آدمیت، پوریا آذربایجانی، هادی آفریده، مصطفی آل احمد، فرشید اخلاقی پور، مهدی اسدی، کیارش اسدی زاده، جمال اسکویی، مهرداد اسکوئی، جان اشرفی زاده، اشکان اشکانی، تورج اصلانی، دانش اقباشاوی، مانیا اکبری، جواد امامی، محسن امیریوسفی، عباس امینی، قاسم انصاری، مجید برزگر، لاله برزگر، جوادبزرگمهر، بكتاش آبتین، مهدی‌بوستانی‌، کاوه بهرامی مقدم، بهنام بهزادی، آیدا پناهنده، نیماجاویدی، یلدا جبلی، مرتضی جذاب، امین جعفری، محمد جعفری، رضا حائری، محسن خان جهانی، بهمن دادفر، فرید دغاغله، مریم راز، روزبه رایگا، حامد رجبی، مهسا زرین جویی، علی زمانی عصمتی، سامان سالور، رضا سبحانی، ابراهیم سعیدی، محمد شیروانی، مهرداد شیخان، ابوذر صفاریان، ابوذر ضرابی، مجید عاشقی، مرتضی علی عباس میرزایی، نیما عباس پور، جعفر عبدی پور، محسن عبدالوهاب، امید عبدالهی، ابوالفضل علایی، شهرام علیدی، محمود غفاری، مریم فخیمی، کمال فرهنگ، بایرام فضلی، مهدی قربان پور، رهبر قنبری، کاوه قهرمان، مرتضی قیدی، عبدالرضا کاهانی، بهمن کیارستمی، مجید گرجیان، حمیدرضا لطفیان، پیمان ماندگار، روح الله مسرور، شهرام مکری، کاظم ملایی، اسماعیل منصف، روح الله مولوی، شهرام میراب اقدم، بیژن میرباقری، مهدی نادری، حمید ناصری، رضا نجفی، وحید نصیریان، لیلا نقدی پری، پیمان نهان قدرتی، مرتضی هدایی، حسن یکتا پناه و عباس یوسف شاهی.

نوشته شده توسط هادي آفريده در دوشنبه ۳ خرداد ۱۳۸۹ |

تولدت مبارک آقای کیارستمی !

یادداشت هادی آفریده

منتشر شده در روزنامه فرهنگ و آشتی به تاریخ پنجشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۳۸۹

دقیقا به یاد ندارم که فیلم کوتاه "نان و کوچه" اثر عباس کیارستمی را نخستین بار چند سال پیش تماشا کردم. اما به یاد دارم که آن موقع فقط تماشاگر سینما بودم و خودم هنوز تجربه فیلمسازی را نچشیده بودم. فقط به یاد دارم که وقتی فیلم تمام شد جور دیگری بودم یعنی تقریبا همان حسی را داشتم که با دیدن فیلم "عمو سیبیلو" بهرام بیضایی تجربه کرده بودم در من شکل گرفت. بعدها وقتی که الف و بای سینما را آموختم تازه فهمیدم که ساده اما عمیق نشان دادن در سینما چه کار سختی است و من این سادگی را به شکل سینمای عباس کیارستمی شناختم و دوست دارم. سینمای عباس کیارستمی در داستانی ترین شکلش عمیق و مستند است. وقتی ویدئو آرت هم می سازد هم عمیق است هم امضایش را پای کار دارد و بعضی وقتها این سادگی اینقدر عمیق است که مخاطب رو شوکه می شود. اما این نکته که یک فیلمساز بتواند در عین سادگی به شما لذت تماشای یک فیلم را بدهد و عمیق فکر کند و بعضی وقتها عصاب شما را به هم بریزد فکر نمی کنم اصلا کار ساده و آسانی باشد. حتی آن وقت های که بعضی از فیلم های عباس کیارستمی را دوست ندارم چندین بار آن فیلم را می بینم تا به کشف برسم. پس سینمای کیارستمی کاشف هم است. کاشف لحظاتی که در روز مرگی های ما گم شده، کاشف آن حوادث ساده که در آن شناورهستیم و سینمای کیارستمی شاید واقع گراترین سینمای این دوران تاریخ سینمای ایران باشد. سینمایی که به خود تعهد داده که وقتی نمی شود بر پرده زندگی در سینما عشق یک مادر به فرزند را با بوسیدن آن مادر و فرزند به تصویر کشید این کار را نمی کند. شخصیت های فیلم های کیارستمی ساده هستند و این سادگی از خود زندگی می آیند و کیارستمی به قیمت جذب تماشاگر شخصیتها را غیر واقعی و پیچیده نمی کند. پس کیارستمی پیچیده گی های معمول سینمای امروز را دور می ریزد و با سادگی ها قصه می سازد. به اعتقاد من کیارستمی را می توان با فیلم هایی که حدودا در یک دهه گذشته ساخته در رده یکی از سینماگران مینی مال دنیا جای داد. و البته منظورم این نیست که فیلم هایی مثل : زنگ تفریح – دو را حل برای حل یک مسله – مسافر – گزارش – قضیه شکل اول ، شکل دوم – اولی ها – خانه دوست کجاست ؟ - مشق شب – کلوز آپ – زیر درختان زیتون – طعم گیلاس -  باد ما را خواهد برد – آ . ب . ث آفریقا و... را کم ارزش بدانیم. به نظر من فیلم هایی که گفتم بهترین آثار کیارستمی است و شخصا هر چه به فیلم های گذشته کیارستمی بر می گردم به دلیل دارا بودن ساختارهای کلاسیک تر دراماتیک و مشاهدات اجتماعی، سیاسی و ... با آن آثار شخصا ارتباط بهتری بر قرار می کنم. و البته باید اعتراف کنم هنوز تشخیص دادن بین داستانی بودن و مستند بودن فیلم های کیارستمی برای من کار سختی است. چون فیلم های کیارستمی را روی مرز سینمای مستند و داستانی میبینم. شاید کیارستمی در ناخود آگاهش به این مرز رسیده است. اما ویژگی این سینما که تکلیفش بین سینمای مستند و سینمای داستانی دقیقا مشخص نیست برای من هیجان انگیز است. اگر بخواهم در این ضمینه مثال بیاورم با فیلم کوتاه " نان و کوچه " شروع می کنم. در نان و کوچه با اینکه فیلمساز یک ایده کلاسیک فیلم کوتاهی را در اختیار داشته است در دکوپاژ و فیلمبرداری سعی در خلق یک موقعیت مستند را دارد. که فیلمبرداری زنده یاد مهرداد فخیمی در نان و کوچه بسیار در طراحی ساختار نان و کوچه ارزشمند و مهم است. در " قضیه شکل اول ، شکل دوم " با اینکه فیلم سراسر پر از مصاحبه و گفت وگوهایی با قاب بندی های تلویزیونی است اما با هوشمندی و ظرافت در دکوپاژ و چیدمان میزان سن ها کیارستمی موفق شده افراد و موقعیت های مستند را در یک ساختار منسجم دراماتیک کند و به نوعی داستان گویی مدرن در آن دوران دست پیدا می کند. در فیلم " مشق شب " که اصلا فیلم با گارد به تصویر کشیدن یک مستند درباره تکلیف نوشتن وخوب بودن یا بد بودن مشق شب نوشتن بچه ها آغاز می شود و کیارستمی به شکلی ماهرانه خود را وارد بازی در فیلم می کند . صحنه های مثل حرف زدن او با فیلمبردارش درباره بچه ها و پلان ثابتی که از بچه ها در زنگ تفریح می بینیم. همچنین در فیلم های " طعم گیلاس و باد ما را خواهد برد " که سناریو و فیلمنامه داستانی تری دارند از یک ساختار تجربی و مستند در بیان روایت و کادر بندی شان استفاده می کند و اوصولا کیارستمی این فیلمهایش را برای موضوعی که ما بر پرده سینما می بینیم نساخته ، آن موضوع ها بهانه های هستند برای بیان مسائلی فراتر از آنچه ما می بینیم . مسائلی که که به هنجارها و ناهنجاری های دوران ساخت فیلم ها نیز مرتبط است. اما در مستند بلند " آ . ب . ث آفریقا " که به نظر یک شعر تصویری با رنگ و نور است. در " آ . ب . ث آفریقا " عباس کیارستمی که گفته فیلم را بدون فیلمنامه ساخته و درجریان تحقیق با همکارش سیف الله صمدیان تصاویر تحقیقی را در آفریقا فقط برای مشاهده و پژوهش های قبل از تولید ضبظ می کنند و در نهایت پس از بازگشت به ایران و بازبینی راش ها تصمیم می گیرد آن تصاویر تحقیقی را تدوین و بعنوان فیلم نهایی ارائه کند. در بی فیلمنامه ترین فیلم کیارستمی البته به گفته خودش! ما باز هم با میزان سن و حضور هوشمندانه او در نقش کارگردان برخورد می کنیم. به عنوان مثال آن سکانس پلانی که او و سیف الله صمدیان با هم درباره پشه مالاریا و گرفتن بیماری های رایج در آفریقا با هم حرف می زند. و دوربین نمایی از بیرون اتاق و پشه های مالاریا در شب را برای ما نشان می دهد، تقریبا شبیه همان سکانس و پلان مستند "مشق شب" است که کیارستمی با فیلمبردار حرف می زند. وقتی که جلوتر می آیم و به فیلم های : ده – پنج – بلیت ها – جاده های کیارستمی – رومئوی من کجاست ؟ - شیرین و کپی برابر اصل ، که هنوز " کپی برابر اصل " را ندیدم . کیارستمی را رها تر و شاید نزدیکتر به آن فضای مینی مالی که گفتم می بینیم . حالا کیارستمی رها تر فکر می کند و برش پلان هایش طولانی تر شده و سعی می کند بیشتر بر زندگی تمرکز و دقت داشته باشد . در فیلم " ده " ثابت می کند یکی از مستقل ترین سینماگر این سرزمین است و با دوربین کوچک دیجیتالش فصل نوین فیلمسازی را به سینمای ایران هدیه می کند. این نگاه آزاد و راهی که حتما با پشتوانه تکنولوژی دیجیتال در هم آمیخته شده وی را مستقل تر از همیشه به جلو می برد. تا اینکه در جشنواره کن 2010 از او فیلم " کپی برابر با اصل " را می بینیم. فیلمی که احتمالا متفاوت تر از دیگر آثارش است و بهره گیری از عوامل حرفه ای بین المللی و حضور بازیگر برجسته سینمای جهان ژولیت بینوش شاید نوید دهنده تولد کیارستمی جدید باشد. البته شاید باز ما را غافل گیر کند. اما فکر می کنم قطعا مسئله کیارستمی در کپی برابر با اصل سینمای مستند یا سینمای داستانی نیست و یا لبه مرز قدم زدن... او که ثابت کرده یکی از تجربه گراترین فیلمسازان سینمای ایران است احتمالا باز می خواهد ما را با تجربه جدیدی هیجان زده بکند. حالا چه جور تجربه و هیجانی؟ من نمی دانم ... !

نوشته شده توسط هادي آفريده در دوشنبه ۳ خرداد ۱۳۸۹ |